استاد رضا کریمی
منبتکاری یکی از قدیمیترین هنرهای دستی ملایر است که ریشهای عمیق در فرهنگ و تاریخ این شهر دارد. این هنر از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و امروز به یکی از هویتهای فرهنگی ملایر تبدیل شده.
ریشههای تاریخی
بر اساس اسناد تاریخی، منبتکاری در ملایر به دوران صفویه برمیگردد. در آن دوره، هنرمندان محلی با الهام از طرحهای ایرانی-اسلامی، آثاری خلق میکردند که در سراسر ایران مورد توجه بود. چوب گردوی منطقه همدان و ملایر بهعنوان بهترین ماده اولیه شناخته میشد.
«هنر منبتکار ملایری در هر تکه چوب، داستانی از گذشته این سرزمین میخواند.»
— استاد محمود احمدی، پیشکسوت هنر چوب
دوران شکوفایی
اوج شکوفایی این هنر در دوران قاجار بود. بازارچههای ملایر پر از غرفههای منبتکاری شدند و صادرات محصولات چوبی به کشورهای همسایه آغاز شد. در این دوره، طرحهای اسلیمی و ختایی جای خود را در آثار هنرمندان ملایری محکم کردند.
نمونههایی از طرحهای سنتی منبتکاری ملایر
چالشهای معاصر
با ورود محصولات صنعتی و MDF به بازار، هنر منبت دستی با چالش جدی روبرو شد. بسیاری از کارگاههای سنتی در دهه ۱۳۸۰ تعطیل شدند. اما نسل جدید هنرمندان با ترکیب طراحی مدرن و تکنیکهای سنتی، جان تازهای به این هنر دمیدهاند.
آینده هنر منبت ملایر
با حمایت سازمان میراث فرهنگی و ایجاد بازارچه تخصصی، چشمانداز روشنی پیش رو است. آموزشهای آنلاین و ورود به بازارهای بینالمللی از طریق پلتفرمهای دیجیتال، فرصتهای تازهای برای هنرمندان این حوزه فراهم کرده.